Home Theater Beeld

Inleiding
Deze pagina maakt u wegwijs betreffende het video gedeelte van een HomeTheater systeem.

Wanneer u echt wil genieten van een thuisbioscoop dan heeft u natuurlijk een goede televisie, een beamer (een projector) een plasmascherm of een LCD scherm nodig.

Momenteel heb je nogsteeds de keuze tussen breedbeeld (16:9) schermen, of vierkante (4:3) schermen. Een 16:9 scherm is aan te raden in een thuisbioscoop. Dit omdat in een thuisbioscoop veel gebruik wordt gemaakt van DVD, waarop het beeld meestal in breedbeeld verhouding is opgeslagen zoals het ook in de bioscoop te zien is.

4:3 Formaat

Deze (oudere typen) televisies zijn vierkant zeggen ze. Dat lijkt zo, maar dat zijn ze niet. Zo'n televisie is net wat breder dan de hoogte. Dit wordt uitgedrukt in een verhouding van breedte t.o.v. de hoogte. Deze verhouding is 4:3 (lees 4 staat tot 3), soms aangeduid als 1.33:1 (4 gedeeld door 3 is 1.33, dus dit komt op dezelfde verhouding neer).

PAN&SCAN en LETTER-BOX
Het originele beeldformaat van vrijwel elke film is breder dan een 4:3 TV verhouding. Om dit probleem op te lossen zijn er twee mogelijkheden om het te brede origineel passend te maken in een 4:3 verhouding: PAN & SCAN en Letter Box.
Bij PAN&SCAN wordt er links en rechts vanaf het centrale actiepunt beeld weggesneden. Zodoende ontstaat er een vullend 4:3 formaat, maar waarin wel een hoop beeld verloren gaat...
- Hierbij geldt, hoe breder het origineel, hoe meer beeld er verloren gaat!
Bij LETTER-BOX uitzendingen wordt het originele beeld formaat behouden en verkleind, zodat het in een 4:3 verhouding past. Hierdoor ontstaan er zwarte balken boven en onderaan het scherm waardoor de film te zien is zoals de regisseur het over wil laten komen. Televisie uitzendingen worden ook steeds vaker LETTER-BOX uitgezonden, een breedbeeld TV verwijdert automatisch de zwarte balken waardoor het beeld volledig vullend wordt op een breedbeeldscherm. Maar door deze vergroting van het beeld (waar zwart is, wordt het verticaal uitgerekt), wordt de afstand tussen de horizontale beeldlijnen groter, waardoor het beeld wat onscherper wordt.
Bij LETTER-BOX geldt, hoe breder de film, hoe dikker de zwarte balken zijn en hoe kleiner de film getoond wordt. Is de film origineel nog breder dan een 16:9 verhouding, dan onstaan er ook zwarte balken op een breedbeeld scherm.

Zoals u ziet is Helen Hunt (de vrouw links met het strakke truitje met zo'n weer) verdwenen in de PAN&SCAN versie. Op deze manier mist u dus gewoon een belangrijk stuk van de film. En dit terwijl bijna alle films die op TV uitgezonden worden (ook videofilms), PAN&SCAN versies zijn! Onder andere daarom is DVD zo'n mooie uitkomst. Hierbij kunt u kiezen tussen PAN&SCAN (ingezoomd) of LETTER-BOX op uw DVD speler wanneer u in bezit bent van een 4:3 scherm. Mijn persoonlijke voorkeur gaat uit naar Letter Box. De zwarte balken wennen snel en ik mis geen omliggend beeld. Jammer genoeg hebben een aantal Amerikanen hier een andere mening over, waardoor er enge verhalen ontstaan dat DVD Producer's meer 4:3 formaat willen gaan gebruiken i.p.v. een breedbeeld verhouding. Momenteel vindt er een overgang plaats, de 16:9 verhouding wordt steeds meer gebruikt en het zal niet lang duren totdat 16:9 de standaard verhouding wordt voor televisie uitzendingen.

16:9 Formaat

Dit is ondertussen de standaard verhouding voor nieuwe televisieschermen geworden. In dit formaat is de breedte (16) t.o.v de hoogte (9) verhouding een stuk breder. Vandaar de term 'breedbeeld'. Breedbeeld wil dus niks zeggen over de grootte van het scherm, maar houdt alleen in dat het betreffende scherm een breedbeeldverhouding heeft. Er zijn ook breedbeeldschermen van maar enkele centimeters, bijvoorbeeld een iPod Video MP3 speler. Maar de meeste breedbeeld televisies zijn grote schermen, vandaar de verwarring.
De DVD speler/recorder heeft de videorecorder vervangen. Dankzij DVD zijn breedbeeld TV's ook veel aantrekkelijker. Pas sinds kort merken we dat er steeds meer in breedbeeld uitgezonden wordt, ten gunste van de verkoop van breedbeeldschermen. Tegenwoordig zijn de huidige breedbeeldtelevisies zijn zo geavanceerd dat een 4:3 uitzending ook goed weergeven wordt. Het was namelijk een grote klacht over breedbeeld TV's: "de koppen worden zo breed", "wat zijn die mensen ineens dik?".

"Maar waarom moet dat allemaal zo breed tegenwoordig?"
Het gezichtsveld van mensen heeft ook een breedbeeldverhouding. Wij zien meer beeld in de breedte dan in de hoogte. Dat komt omdat onze ogen naast elkaar staan. Filmproducenten kwamen er snel achter dat je meer informatie ziet in een breedbeeldverhouding, dus maakte zij hun films in breedbeeld-formaat (1.85:1 of 2.35:1 en er zijn er nog meer). Dit zorgde uiteindelijk voor meer bioscoopgangers.
Gelukkig heeft men later DVD (Digital Versatile Disc) uitgevonden. Hierdoor kunt u thuis de film bekijken zoals het oorspronkelijk bedoeld is, in breedbeeld en meerkanaals digitaal geluid.

Beamers, Plasma en LCD schermen


Een andere manier om een thuisbioscoop te creëren is een beamer, plasma of LCD scherm gebruiken in plaats van de reguliere televisie. Een beamer wordt voornamelijk in een Home Theater (aparte kamer in huis) gebruikt terwijl plasmaschermen in een Home Cinema (verwerkt in huiskamer) gebruikt wordt. Er komen ook steeds meer betaalbare beamers op de markt. De prijzen variëren ongeveer vanaf 500 Euro tot uitzonderingen van 60.000 Euro. Hierbij geldt vooral, hoe goedkoper, hoe donkerder de kamer moet zijn en hoe minder scherp en groot het projectie beeld is. Een nadeel is wel dat beamers kostbare lampen hebben die ongeveer 1000 tot 6000 uur meegaan en na deze tijd vervangen moeten worden. Vandaar dat beamer bezitters meestal televisie kijken op TV, en voor speciale gelegenheden zoals een film de beamer aanzetten. Op deze manier gaat de kostbare lamp een stuk langer mee.

Meer over Beamers leest u in het artikel "Home Theater Beamers" in het menu links in beeld, sectie Artikelen.

Enkele Links voor meer informatie omtrent Beamers:

Plasmaschermen worden ook steeds betaalbaarder en zijn een echte eye-catcher. Televisie kijken wordt echt een beleving. Plasma is nog volop in ontwikkeling en de oude kritiekpunten zoals een kleine kijkhoek zijn inmiddels opgelost. Tegenwoordig passen plasmaschermen automatisch het beeld aan op de juiste verhoudingen en kunt u zelfs 2 programma's tegelijkertijd naast elkaar bekijken.
Enkele Links voor meer informatie omtrent Plasmaschermen:

LCD TV's (Liquid Crystal Display)

Plasma TV's zijn al lange tijd zeer toepasbaar in een Home Theater, maar tegenwoordig breekt de LCD techniek (die we kennen van de platte TFT monitoren voor de computer) ook door in de TV wereld. Vooral de langere levensduur t.o.v. de plasma schermen maakt deze LCD schermen een succes. Maar ook in de Home Theater wereld breekt het LCD scherm steeds verder door, wat een concurrentie betekent voor o.a. de Plasma schermen en de Home Theater Beamers.
Het begon met kleine 4:3 LCD TV's vanaf ongeveer 38 cm diagonaal dat ondertussen is doorgegroeid naar betaalbare breedbeeld LCD schermen van een meter diagonaal. LCD groeit steeds door!

Enkele feiten over Plasma en LCD op een rij:

• Bij Plasma schermen wordt het beeld opgebouwd uit miljoenen TL-buisjes. Plasma zijn gas gevulde cellen die ultraviolette stralen afgeven wanneer er een elektrisch stroompje langs stroomt. Wanneer de stralen bij rode, groene en blauwe fosfor punten komen, ontstaat er zichtbaar licht.
• LCD maakt gebruik van miljoenen vloeibare kristallen die ook afhankelijk van een elektrisch stroompje een kleur aannemen. Een achtergrond lamp, een soort TL-buis, straalt het licht door de kristallen en zodoende wordt het totale beeld opgebouwd.

	LCD Schermen	Plasma Schermen
Voordelen	Goede/zeer goede beeldkwaliteit Brand niet in Hoge resolutie Zeer hoge levensduur, wat een erg belangrijk punt is!	Zeer goede beeldkwaliteit Grote kijkhoek Hoge lichtopbrengst en contrast Verkrijgbaar in grotere formaten
Nadelen	Response tijden, vegen bij hoge beeldsnelheid (soms) Beeld wordt vager bij grotere kijkhoek Goed beeldsignaal noodzakelijk !	Inbranden Lage levensduur Lichtopbrengst en contrast nemen af Complexe stuur-elektronica

Verschillende Beeldformaten (Aspect Ratio)
De eerste bioscoopfilms ontstonden in het begin van de 20e eeuw met een beeldformaat van 1,33:1 wat omgerekend hetzelfde is als 4:3. Toen een aantal jaren later de televisie op de markt kwam en steeds meer mensen thuis een film konden kijken, trok dat veel bezoekers weg uit de bioscoop. Hierdoor ontstond er een vorm van concurrentie strijd waardoor o.a. bioscoop films een breder formaat kregen, namelijk 1,85:1. Deze films werden voor tv uitzendingen geknipt naar het 1,33:1 formaat (zoals bovenstaand in deze pagina beschreven staat), zodat de bioscoop weer aantrekkelijker werd.
Er is door de tijd heen heel wat geklooid met beeldformaten waardoor een aantal opmerkelijke beeldformaten (en films) ontstonden zoals:

Inmiddels wordt voornamelijk de beeldverhoudingen 2,35:1 en 1,85:1 gebruikt in de bioscoop. Een opmerkelijk punt is dat op DVD een 1,85:1 film eigenlijk niet volledig getoond wordt. De verhouding 16:9 (omgerekend 1,77:1) verschilt een klein beetje met het originele formaat 1,85:1, dus worden er hele kleine randjes links en rechts afgeknipt. Een 2,35:1 film wordt wel volledig vertoond op DVD.

Anamorfisch Breedbeeld
Ook wel Anamorphic Widescreen, Enhanced voor 16:9 TV's en Widescreen Enhanced genoemd. Dit is een andere manier van beeldopslag waarbij er 33% extra verticale beeldlijnen zijn toegevoegd.

Bij deze filmopnamen wordt gebruik gemaakt van speciale lenzen die zorgen dat het beeld horizontaal wordt samengeknepen. In de bioscoopzaal zorgt een soortgelijke projectorlens dat het beeld weer in dezelfde mate wordt uitgerekt. Hierdoor ontstaat een nog scherper beeld.

Ingesloten een plaatje van een professionele digitale bioscoopprojector met anamorphic lenzen (twee maten) die kunnen roteren afhankelijk van het formaat beeld.

Wanneer er op een DVD staat dat deze Anamorphic Widescreen bevat (of één van de andere benamingen), dan kan dit ook gewoon op een 4:3 TV afgespeeld worden. Er staan dan wel zwarte balken boven en onder aan uw scherm en de 33% extra beeldlijnen zijn verloren. De DVD speler drukt het beeld samen (uw DVD speler moet dan wel weten dat u gebruik maakt van een 4:3 beeld). Wanneer u deze DVD op een breedbeeld TV afspeelt, wordt het beeld niet samengedrukt en door de extra beeldlijnen wordt het beeld extra scherp!

High Definition, HDTV, HD-Ready
HD-tv staat voor ‘High Definition' en wil zeggen dat het beeld meer beeldpunten, meer detail en scherper beeld heeft dan normale televisie. Het normale PAL-signaal dat voor televisie gebruikt wordt – zowel voor analoge als digitale televisie - heeft een resolutie van 720 x 576 beeldpunten. Bij HD-tv is dit meestal 1280 x 720 of 1920 x 1080 pixels, met respectievelijk 2 en 5 keer meer detail. Meer informatie over HD-TV en HDReady kun je vinden in mijn artikel "HDTV ben jij HD-Ready?"